Op de hoogte blijven?

Ik moet, jij moet, wij moeten 

Eén van de boeken die veel indruk op mij hebben gemaakt, en waar ik anderen graag op wijs, is: ‘Niets moet, alles mag’ van Kees Roest. Ik herinner me nog precies wanneer en waar ik het voor de eerste keer gelezen heb. Het was in de week tussen twee relatietherapiegesprekken bij onze psycholoog door. Twee gesprekken die we kort na elkaar hadden gepland en waarin we door zouden praten over alles wat mijn man gedaan had in de jaren van zijn verslaving. 

Na dat eerste gesprek was ik uitgeput, gebroken. Ik wilde een paar dagen alleen zijn om te kunnen nadenken, te huilen, te bidden en te slapen. Een vakantiehuisje op een park in de Veluwe was snel geboekt en ik herinner me dat eerste moment van rust: in de zon met een kop thee. Gebroken van binnen, maar snakkend naar Gods aanwezigheid, stem en … gewoon de stilte. Ik had daar alle tijd om na te denken over wat mijn man me had verteld, over de verwarring die dat gaf. Ik schreef bladzijden vol, huilde, bad en sliep - meestal in die volgorde. En af en toe, als mijn hoofd wat leger was, liep ik naar een mooie plek op een stuk hei en ging daar onder een boom zitten met het boek van Kees Roest. 

‘Niets moet, alles mag’ is een werkboek. Het gaat over gevoel, gedachten en gedrag en hoe die op elkaar inwerken. Wat we voelen en wat we doen komt voort uit onze gedachten. Gedachten die we automatisch als ‘waar’ aannemen, maar die dat bij nader inzien lang niet altijd zijn. Het boek helpt je om je gedachten te toetsen en – als ze niet kloppen – die te vervangen door gedachten die wel op waarheid berust zijn. 

En om je daarbij nog wat te helpen, zijn allerlei oefeningen in het boek opgenomen én een uitgebreide beschrijving van verschillende denkfouten. Één van die denkfouten is het ‘irratonele moeten’. Ik herkende me daar wel in. Net als veel anderen, moet ik namelijk van alles van mezelf. We moeten een perfecte vrouw zijn, het huis op orde hebben, een geweldige moeder voor onze kinderen zijn, we moeten ‘ja’ zeggen als iemand een verzoek aan ons doet, we moeten, we moeten, we moeten… Daar blijft het trouwens niet bij. Dat ‘moeten’ projecteren we niet alleen op onszelf, maar net zo vaak op anderen. Ook daar herkende ik me in. Mijn man moest namelijk ook van alles. Hij moest het begrijpen dat het moeilijk voor mij is als ik zijn kantoor binnenkom lopen terwijl hij met een vrouw in gesprek is. Hij moest begrijpen hoe ik me voel als ik stil ben en niets zeg na afloop van een film waarin overspel ter sprake kwam. Het moest nu maar eens van mijn man komen om zich in te zetten voor ons huwelijk. Hij moest eerst maar eens zijn liefde voor mij laten zien. Hij moest, hij moest, hij moest…. 

Ik vertelde hem dat. Natuurlijk! En anders liet ik het hem wel op andere manieren weten (zie mijn blog over keukenkastjescommunicatie). Maar het werkte gewoon niet. Mijn man kon niet aan al mijn ‘moetens’ voldoen. Dat maakte mij gefrustreerder, bozer en wanhopiger dan ik al was en het zorgde ervoor dat hij zich waardelozer, schuldiger en depressiever voelde. Achteraf begrijp ik dat ook wel. Als je dingen – voor jezelf of naar anderen - verwoordt als ‘moeten’, dan zit daar een stuk dwang is. Jij legt de ander (en jezelf) jouw eigen regels op.

'Maar weet je', zegt Kees Roest in zijn boek, 'er is helemaal niet zoveel in dit leven dat echt ‘moet’'. Ja, natuurlijk;  je móet je aan de wet houden en bijvoorbeeld stoppen voor rood licht (juridisch moeten), en eigenlijk moet je in een rij op je beurt wachten (sociaal moeten), je moet je houden aan de wetten van God (moreel moeten) en als je een nieuwe taal wilt leren, dan zul je daar een hoeveelheid tijd in moeten stoppen (voorwaardelijk moeten). Maar afgezien van deze vier moet er helemaal niet zoveel in het leven. 

Als je je dat realiseert, dan besef je ineens dat veel van jouw ‘moetens’ eigenlijk wensen zijn. Als ik vind dat mijn man ‘moet begrijpen dat iets  pijnlijk voor mij is’ dan zit daar de wens onder: ik zou graag willen dat mijn man begrijpt dat dit moeilijk voor me is. Ik ontdekte dat, wanneer ik het op deze manier voor mezelf en naar mijn man verwoord, het de druk eraf haalt. En de boosheid trouwens ook. Als ik mijn ‘moeten’ ombuig naar de wens die het eigenlijk is, dan legt ik daarin een stukje verantwoordelijkheid bij mezelf neer: wat kan ik bijvoorbeeld zelf doen, zodat mijn man mij beter begrijpt? Dat zal me helpen om niet in boosheid te zwijgen en ondertussen te verwachten dat hij mijn wensen kent en tegemoet komt; of hem mijn ‘moetens’ op te leggen en boos te worden als hij niet doet wat ik wil. Maar om eerlijk en open een gesprek met hem aan te gaan, waarin ik mijn verlangens en gevoelens met hem deel. 

Ik kan je zeggen dat dit absoluut niet makkelijk was. Om alle ‘moetens’ in je hoofd en in je woorden om te zetten naar wensen, kost tijd en heel veel oefenen. Het ging met vallen en opstaan en nog steeds betrap ik mezelf regelmatig weer eens op het hem opleggen van mijn moetens. En toch vind ik het een mooi principe wat ik wil blijven toepassen. Niet alleen in het huwelijk met mijn man, maar ook in de opvoeding van onze kinderen. 

Aan hen hebben we de principes van dit boek uitgelegd inclusief het advies dat Kees Roest gaf over hoe je kunt stoppen met ‘moeten’. 'Het kan je helpen om bij iedere keer dat je het woord ‘moeten’ gebruikt, jezelf de vraag te stellen: van wie moet dat? In welke wet staat dat dit moet? ' Natuurlijk misbruiken onze kinderen het zo af en toe als we bijvoorbeeld zeggen dat ze de tafel af moeten ruimen. Ons antwoord ‘omdat ik het zeg’ volstaat dan soms als het de opvoedig betreft. In een huwelijk werkt dat natuurlijk niet zo; daar zul je moeten leren - met vallen en opstaan - om je 'moetens' te formuleren als wensen. Vind je dit heftig, moeilijk of wil je daar eens over doorpraten? Neem dan contact met ons op!

Anita 

Wil je hierover doorpraten? Neem gerust contact met ons op of word lid van ons forum.
Wil je op dit blog reageren? Dat kan. Klik hier voor het reactieformulier.

Stichting Kostbaar Vaatwerk   •     Bank: NL43 INGB 0007 5724 24     •   E-mail:   info@kostbaarvaatwerk.nl  •  Facebook    •   Twitter