Alles willen weten?

 Wil jij alles weten van de verslaving van jouw man?  Of toch liever niet?  Wat zijn de voor- en nadelen van alles willen weten?  En wat doe je met datgene wat je te weten bent gekomen?

hand op laptop

Je weet dat je man verslaafd is (geweest) aan pornografie en/of seks. Je hebt er met hem over gesproken en hij heeft je verteld waaruit zijn verslaving bestond. De grote lijnen weet je. Maar dan? Laat je het hierbij? Is het voldoende voor jou om dit te weten? Of laat het je niet met rust en wil je nu alles, maar dan ook echt alles weten? Welke keuze is eigenlijk goed? Wat zijn de gevolgen? Hoe ga je om met hetgeen hij je verteld heeft? En... hoe is dat nou eigenlijk voor je partner?


1. 'Alles willen weten' - de voor- en nadelen

 

Ik kon het niet meer van me afzetten. Ik moest weten wat hij precies gedaan had.
Het niet weten, leek erger dan het wel weten. (Maria)
Het liefste had ik dat mijn man gestopt was met zijn verslaving, de boel aan God had opgebiecht en tegen mij zijn mond had gehouden. De last bleef dan helemaal bij hemzelf, te dragen tot zijn dood. Dan had ik er eeuwig buiten kunnen blijven. (Suzan)

In welk citaat herken jij jezelf? Of is het voor jou nog weer heel anders? Blijkbaar zijn er vrouwen die het liefst alles willen weten en anderen die juist het liefst zo weinig willen weten. We laten straks twee  vrouwen aan het woord die gekozen hebben om 'alles' te willen weten, maar zetten eerst een aantal voor- en nadelen hiervan op een rijtje:

  • Weten wat jouw partner wel (of juist niet) heeft gedaan, kan jou helpen om te stoppen met fantaseren erover en je telkens maar af te vragen wat er allemaal gebeurd zou kunnen zijn. Aan de andere kant kan je fantasie ook juist gevoed worden door hetgeen hij je vertelt. De beelden die daardoor ontstaan zul je - net als je partner - moeten zien kwijt te raken. Dat kan moeilijk zijn, zeker wanneer je het lichamelijke contact weer gaat opbouwen.

  • Weten wat er gebeurd is, kan je een gevoel van rust geven. Je hoeft niet verder te zoeken, je weet dat er geen leugens meer zijn, en je kunt van daaruit met elkaar verder. Aan de andere kant blijkt ook vaak dat partners, na alles te hebben gehoord, toch weer nieuwe angsten en nieuwe vragen krijgen. Weet je ooit genoeg?

  • Als jij jezelf blijft afvragen wat er nog meer gebeurd zou kunnen zijn, is het moeilijk om het vertrouwen weer op te bouwen. Praten over wat gebeurd is, kan vertrouwen helpen opbouwen, omdat het je partner de kans geeft te laten zien, dat hij voortaan open en eerlijk wil zijn. Maar de andere kant is ook waar: als hij je verteld heeft in welke situaties hij voor verleidingen bezweek, zul je waarschijnlijk meer wantrouwen voelen als er zich opnieuw zo'n situatie voordoet.

  • Doorvragen over de verslaving kan je helpen om meer begrip te krijgen voor je partner. Niet in die zin dat je gaat goedpraten wat hij gedaan heeft, maar wel omdat je inzicht krijgt in zijn verslaving: hoe deze zich heeft ontwikkeld in zijn leven, hoe sterk de verleidingen voor hem zijn en hoe hij groot zijn worsteling is om daarvan af te komen. Hierdoor kun je gaan inzien dat zijn verslaving los staat van jou als persoon en van jullie relatie. Daarnaast kan het je helpen om te ontdekken op welke manieren je hem kunt steunen in zijn strijd.
Marc heeft aan mij, de eerste week nadat ik het ontdekt had, alle details van zijn relatie moeten opbiechten. Mijn familie vroeg of dat me juist niet erger pijn deed, maar ik móest het gewoon weten, omdat ik bleef dromen 's nachts en fantaseerde over de gruwelijkste dingen. Uiteindelijk bleek dat ik het allemaal nog veel erger had bedacht dan het in werkelijkheid was. Hij heeft al mijn vragen beantwoord - vaak vol schaamte en verdriet. Ook toen er later nieuwe vragen bij mij boven kwamen, gaf hij daar eerlijk antwoord op. Dat heeft mij goed gedaan; ik geloofde dat hij de waarheid sprak en dat hij geen geheimen meer wilde hebben. (Barbara)
De eerste weken dwong ik hem steeds om méér te vertellen, omdat ik voelde dat hij telkens nog niet alles had verteld. Ik heb dat als heel zwaar ervaren; elke keer weer nieuwe dingen aanhoren, kapot zijn erover, weer overeind krabbelen en dan wéér iets nieuws horen. We hebben het erover praten vervolgens een lange tijd laten rusten. Pas toen we echt weer gingen werken aan relatieherstel, hebben we bij een psycholoog alles doorgepraat: details, gedachten, gevoelens. Het was heel moeilijk om aan te horen, maar ik kon het zoeken naar meer details en waarheden eindelijk loslaten; het hielp mij ook om hem te gaan zien als mens in plaats van als 'monster'. Voor het eerst voelde ik (naast natuurlijk boosheid en pijn) ook bewogenheid voor hem. Door alles wat hij mij verteld heeft, heeft zich ook in mijn hoofd een film gevormd, die een tijd lang te pas en te onpas kon gaan draaien en die moeilijk te stoppen was. Toch kan ik zeggen dat het voor ons goed is geweest om alles te kunnen delen. (Tineke)

Wel of niet doorvragen over de verslaving? Er zitten meerdere kanten aan en je kunt niet zomaar zeggen dat het één goed is en het ander fout. Bedenk daarom wat jij in jouw situatie nodig hebt om verder te gaan of om weer te gaan vertrouwen. Vandaar weer het advies: praat erover met anderen (het liefst met hulpverleners of ervaringsdeskundigen, want juist over dit onderwerp is het voor iemand zonder ervaring moeilijk praten). Betrek ook God hierin. Hij weet wat voor jou en jullie het beste is.

Ter overweging nog een advies dat ik onlangs las: "We adviseren je om te beginnen met het vragen naar de hoofdlijnen van zijn verslaving. Als je vervolgens bij jezelf merkt dat je er geen rust over krijgt en het nodig hebt om meer te weten, vraag hem dan om jou wat meer informatie te geven, enzovoort. Op deze manier stel je jezelf op een voorzichtige manier bloot aan steeds meer informatie, en heb je telkens de keuze en de kracht om aan te geven wanneer het genoeg is."

2. Valkuilen

Doorvragen of niet doorvragen: bedenk wat jij nodig hebt in jouw situatie, maar let op de volgende valkuilen:

  • Misschien wil je alles weten, omdat je daarmee het gevoel hebt alles onder controle te kunnen houden. ("Als ik maar precies weet wat er allemaal gebeurd is, en hoe de verslaving werkt, dan kan ik er vervolgens voor zorgen dat het allemaal niet meer gebeurt".) Dit is niet waar. Jij kunt er niet voor zorgen dat hij met zijn verslaving stopt en je kunt nooit de controle erover houden.

  • Misschien wil je alles weten om daarmee je boosheid te voeden en vervolgens elk detail dat hij aan je heeft opgebiecht tegen hem te gebruiken. Natuurlijk roept zijn verhaal boosheid en pijn bij je op, en het is goed om dit aan hem kenbaar te maken. Maar probeer dit niet te doen op een manier die ervoor zorgt dat de verwijdering tussen jullie alleen maar groter wordt. Sla hem niet met elk detail 'om de oren', maar vertel hem wat het met jou doet.

  • Wel doorvragen kan juist ook iets dwangmatigs krijgen. Je kunt niet meer stoppen met vragen en je eist op werkelijke elke vraag antwoord. Bedenk dan dat je nooit alles 100% kunt achterhalen - dat dit ook niet nodig is - en dat het met elkaar praten over het verleden op vrijwillige basis gebeurt. Praten afdwingen helpt dus niet.

  • Niet verder doorvragen kán betekenen dat jij je afsluit voor hetgeen gebeurd is; dat is begrijpelijk en niet per definitie verkeerd, maar stel jezelf wel de vraag of je niet misschien aan het weglopen bent voor de pijn (die er toch wel is). Je kunt dan het risico lopen dat je zelf niet (voldoende) herstelt. 

3. De waarheid maakt vrij

Of je nu wel alles wilt weten of niet; voor je partner is het in ieder geval noodzakelijk dat hij elk aspect van zijn seksverslaving gaat belijden en uitspreken. Dat hoeft trouwens niet persé met jou te zijn. Soms is het zelfs beter dat hij deze dingen aan een ander vertelt. Aan zijn 'accountability-partner' bijvoorbeeld. Leidend hierin is dat hij minimaal de hoofdlijn met jou deelt, maar de details met een ander.

'De waarheid maakt vrij', staat in de Bijbel. Handelingen, gedachten en fantasieën die zich 'in het duister' hebben afgespeeld, moeten aan het licht gebracht worden. Als dat niet gebeurt, is het veel moeilijker of eigenlijk zelfs onmogelijk om echt bevrijd te worden van de verslaving.

Ik was jarenlang verslaafd aan alcohol. Telkens probeerde ik ermee te stoppen. Dat lukte steeds maar voor even en daarna begon ik weer te drinken. Het lukte me niet om definitief te breken met deze verslaving. Achteraf zie ik dat dit kwam omdat ik mijn dubbelleven niet 100% durfde op te biechten. Mijn pornoverslaving hield ik geheim. Pas toen ik durfde te vertellen dat ik ook hieraan verslaafd was, en nadat ik alles wat ik hierin had gedaan en gedacht beleden had - aan God en mijn vrouw, lukte het me om te breken met zowel de alcohol- als de pornoverslaving. (Peter)

4. Waarheid en leugen

Het is dus belangrijk dat het verslavingsverleden door je man wordt uitgesproken. De moeilijkheid hierbij is echter dat bij een verslaving vaak een dubbelleven hoort en dat een dubbelleven altijd is opgebouwd uit leugens. Het telkens weer vertellen van leugens kan ervoor zorgen dat de verslaafde uiteindelijk geen (goed) besef meer heeft van wat waarheid is en wat niet. Dat besef moet groeien, en dat kost - helaas - tijd.

Maar als je - als 'partner van' - besloten hebt om alles op tafel te krijgen, dan wil je hem die tijd eigenlijk helemaal niet geven. Misschien herken jij jezelf hier wel in: "Ik wil dat je me nú alles, maar dan ook alles vertelt en niets achter houdt!" Je zet je schrap en bent bereid alles in één keer aan te horen, alle bagger over je heen te laten komen, alle leugens aan te horen, zodat je precies weet hoe diep de put nu eigenlijk is. Misschien dreig je wel met woorden als: "Als blijkt dat je nu niet de hele waarheid aan mij hebt verteld, en ik er later achter kom dat er nog méér was, dan …"
Die angst voor 'nog meer' is heel begrijpelijk. De angst dat de kleine stapjes die je in de toekomst gaat doen (in vertrouwen geven, in kwetsbaar zijn en in intiem worden), verpletterd zullen worden door een nieuwe bekentenis van hem, kan bijna onverdraaglijk zijn. En toch is dat wat er kan gebeuren. Door het jarenlange liegen kan het voor een verslaafde moeilijk zijn om leugen en waarheid uit elkaar te houden en zich elk detail te herinneren van wat er gebeurd is.

Elke keer ontdekte ik dat er toch nog meer was dat ik haar moest vertellen. Wat voor haar een regelrechte leugen was, was voor mij een hele of een halve waarheid; wat zij 'vreselijk' noemde, noemde ik 'normaal'. Zij wilde weten: 'waar, wanneer, wat, met wie', maar mijn herinneringen waren de eerste tijd voor mij slechts één donkere warboel, waar ik het liefst helemaal niet meer in ging spitten. Ja, en sommige dingen vond ik gewoon te moeilijk om aan haar te vertellen, daar wachtte ik soms mee. (Peter)

Door na te denken over het verleden, erover te praten met anderen, het op te schrijven, inzicht te krijgen in wat seksverslaving is en met hem doet, komen herinneringen terug en ontstaat er bij hem een beter besef van waarheid en leugen. Onze dreigementen bevorderen dit proces niet. Integendeel. De angst dat we onze dreigementen daadwerkelijk uit zullen voeren, kunnen ervoor zorgen dat hij er wel voor uitkijkt om nieuwe herinneringen aan het licht te brengen. Met alle gevolgen van dien. Hoe moeilijk het ook is om geduld te hebben; geef hem een periode de tijd. Verwacht niet dat hij je alles in één keer precies kan vertellen. Verlang wél van hem dat hij je de grote lijnen verteld, zodat je weet waar zijn verslaving uit bestond (internet, boekjes, films, telefoonlijnen, prostituees, relaties); deze dingen kan hij zich echt nog wel herinneren. Maar andere vragen (data, gebeurtenissen, hoe vaak etc) hebben wellicht tijd nodig om beantwoord te worden. Partners zijn trouwens vaak gespitst op de dingen die hij gedaan heeft. Maar misschien nog wel belangrijker (en soms schokkender...!) is wat zijn gedachten waren tijdens de periode van verslaving. Verslaving begint niet met daden, maar met gedachten. Dáár ligt de basis voor zijn verslaving, en in zijn denken begint ook de weg naar herstel.  

5. Als hij niets wil vertellen

Het is mogelijk dat je partner helemaal niets wil vertellen over het verleden. Hij wil het zo snel mogelijk achter zich laten en vanaf nu alleen maar vooruit kijken: 'Wat geweest is, is geweest'. Misschien wordt hij zelfs wel boos, omdat jij daar geen genoegen mee neemt en het verleden nog niet wilt laten rusten. Vertellen over zijn verslaving zal voor hem ook moeilijk zijn. Het dwingt hem om kwetsbaar te zijn en eerlijk, om zijn zwakheden onder ogen te komen en om te gaan met zijn schuldgevoel, waarna hij uiteindelijk zal moeten inzien wat dit alles met jou gedaan heeft: jouw verwijten moeten aanhoren, jouw boosheid ervaren en jouw pijn moeten zien. Dat is natuurlijk precies wat jíj wilt, maar wat híj wellicht uit alle macht wil voorkomen. Omgaan met al deze gevoelens is iets wat hem kan beangstigen. Die verslaving hielp hem juist weg te vluchten voor al die moeilijke dingen.

En juist daarom ook is het goed voor hem om hier wel over te gaan praten. Hij zal moeten leren omgaan met gevoelens van schaamte, schuld en empathie. Neem niet zomaar genoegen met zijn wens om het verleden met rust te laten, want juist het open gooien van zijn verleden is een voorwaarde voor herstel. Vertel hem dus waarom dit voor jou belangrijk is; wijs hem op de noodzaak van 'de waarheid aan het licht' brengen en vertel hem over de mogelijkheid om een hulpverlener of accountability partner hier bij te betrekken.  De keuze ligt dan bij hem. Misschien heeft hij tijd nodig om in te gaan zien dat hij die keuze inderdaad moet maken, maar ook hiervoor geldt weer: jij kunt hierin jouw grenzen aangeven. Jij kunt duidelijk maken hoe jij denkt over het aan het licht brengen van alles rondom zijn verslaving en vervolgens consequenties stellen wanneer hij kiest voor een andere weg. 

6. Wat doe je met wat je weet?

Wat doe je nou met alles wat je te weten bent gekomen? Ga je bijvoorbeeld de websites bezoeken? De films bekijken? De lijnen nabellen? Of niet? Sommige vrouwen kiezen ervoor om dat inderdaad te doen. Zij willen zelf zien of horen waar hun geliefden zich mee bezig hielden. Als jij overweegt om dit te gaan doen, zou ik je willen adviseren om je hier verre van te houden. Laat je niet in met 'het duister'. Het levert niet alleen veel pijn op, maar ook 'beelden' die moeilijk uit je hoofd te krijgen zijn.

Ik heb de sites bekeken. Ik heb er spijt van. De beelden staan nu niet alleen in zijn hoofd gegrift...
maar ook in die van mij. (Jeanine)

En wat doe je met de rest? Houd je alles wat je gehoord hebt voor jezelf? Of praat je erover? En als je erover wilt praten; met wie dan? En wat vertel je wel en wat niet?

De 'grote' lijnen had ik wel gedeeld met een vriendin en met een hulpverlener, maar de details durfde ik niet te vertellen. Ik schaamde me er ontzettend voor, vond het moeilijk om die dingen hardop uit te spreken en was bang voor wat ze van mij zouden denken, bang dat ze van hem zouden walgen, of niet zouden begrijpen waarom ik tóch met hem verder ging. Maar anderhalf jaar nadat Peter alle details van zijn seksverslaving aan mij had opgebiecht, stikte ik er bijna in. Ik kon aan bijna niets anders meer denken; het was een constante film in mijn hoofd, waardoor de pijn, de woede en het wanhopige gevoel in alle hevigheid terugkwam. Uiteindelijk heb ik alles - elk detail - aan een vrouwelijke hulpverleenster verteld. Samen hebben we ervoor gebeden en al deze dingen in Gods handen gelegd. Toen stopte de film. (Sandra)

Alles voor jezelf houden kan (uiteindelijk) heel moeilijk zijn. Misschien helpt het je om de dingen op te schrijven, maar beter is om er (ook) over te praten. Zorg er echter voor dat - ook al heb je de behoefte om je verhaal met veel mensen te delen - je het aantal mensen beperkt. Niet iedereen kan het aan om de details te horen en het kan gevolgen hebben voor de relatie die jij of je man met diegene heeft. Vertel het aan minimaal 1 betrouwbaar persoon, maar beperk de hoeveelheid mensen. 

7. Samen rouwen

Delen met anderen is goed, maar uiteindelijk is het de bedoeling dat je de dingen die gebeurd zijn met je man kunt delen. Als je hoopt op herstel van je relatie, mag je ook hopen dat er een tijd aanbreekt waarop je alles met hem kunt doorspreken. Als je samen verder gaat, kun je niet simpelweg de deur achter het verleden dicht doen. De periode waarin de verslaving een rol speelde, is een periode waarin jullie allebei een eigen weg bewandelden en waarover jullie allebei je eigen herinneringen en gevoelens hebben. Daarom is het belangrijk om, als je samen verder gaat, te praten over het verleden dat hierdoor een 'gezamenlijk verleden' kan worden. Dat zal jullie beiden helpen om de gevolgen die het verleden met zich meebrengt, ook samen te dragen.

We stonden samen in een herenmode zaak, waar hij zojuist een nieuwe broek aangetrokken had. Een winkeldame met een ontzettend laag decolleté kwam naar hem toe, ging dicht bij hem staan en hielp hem bij het afspelden van zijn broek. Ik wist dat dit voor hem een moeilijk moment was. En ook ik had het moeilijk; ik voelde me boos, machteloos en de pijn kwam in alle hevigheid terug. Ik overwoog om de winkel uit te rennen, maar op dat moment keken we elkaar aan. In Peters ogen zag ik niet alleen zijn worsteling tegen deze verleiding, waarvan ik begreep dat hij die moest hebben, maar ik zag ook zijn begrip en meevoelen met de pijn waarvan hij wist dat ik die had. Voor het eerst konden we samen verdrietig zijn om wat er was gebeurd en om de gevolgen die we samen ervaarden. Zelden hadden we ons zó verbonden met elkaar gevoeld en even later liepen we hand in hand de winkel uit. (Sarah)

Als er ruimte is om gevoelens en gedachten te delen, pijn te uiten en troost te vinden bij elkaar, vind je juist daarin - allebei! - een stuk genezing. 'Samen rouwen' is dan onderdeel van jullie herstelproces, waarin je samen verdriet kunt hebben om de illusies die je door het verleden verloren bent en de gebrokenheid die je in het heden nog ervaart.


Meer lezen?

Artikelen over relatieherstel na porno- of seksverslaving

Stichting Kostbaar Vaatwerk   •     Bank: NL43 INGB 0007 5724 24     •   E-mail:   info@kostbaarvaatwerk.nl  •  Facebook    •   Twitter