In juli 2011 hield Setting Captives Free haar jaarlijke conferentie in Duitsland. Ilona Jacobs - auteur van 'Echt gebroken; hecht verbonden' en mentor van de cursus 'In Vrijheid Samen' hield daar de volgende lezing over 'dragen en verdragen'.
Mijn naam is Ilona Jacobs, zoals de meesten van jullie weten. Ik ben mentor van de Nederlandse cursus 'In Vrijheid Samen' van settingcaptivesfree. Het boek: 'Ich war eine von vielen' (in het nederlands: 'echt gebroken; hecht verbonden'), heb ik geschreven naar aanleiding van mijn zoektocht als vrouw van mijn man, die jaren porno- en seksverslaafd is/was. Er is een moment geweest dat mijn knieën slap werden en ik neerklapte op de grond en het uitschreeuwde naar God: “hoe kan ik dit nog verdragen? Ik kan het niet!” Ik kon alleen maar huilen van de innerlijke pijn die mijn hart verkrampte en vroeg me ook vertwijfeld af waar God was op de momenten dat ik iets ontdekte van de zonden en het onrecht, die mijn man mij aandeed.
Er was eens een man die helemaal gebukt liep. Het begon eigenlijk als tiener al. Eerst zag je het niet eens, hij neigde een klein beetje met zijn hoofd naar voren. Je kon niet zien dat hij iets op de nek had. Het had wel al direct gevolgen. Hij keek de mensen om hem heen niet meer recht aan. Het werd hoe langer hoe erger en mensen begonnen aan hem te vragen: “He joh, wat heb jij toch? “ Ik? Zei hij dan, “niks, hoor, er is niets aan de hand”. Je kunt je wel voorstellen dat zijn meisje het eerst wel interessant vond dat hij zo stoer voorovergebogen liep, maar toen ze eenmaal getrouwd waren, begon het gaandeweg een belemmering te worden, voor alles wat hij ondernam. Toen begon zijn vrouw te zeggen dat hij naar een dokter moest gaan om hulp te zoeken. Maar hij zei: hulp? Waarvoor? Ik heb geen hulp nodig. “Maar zie je dan niet, dat je niet meer normaal kunt functioneren, als je helemaal voorovergebogen blijft voortlopen?” Hij zei: “Het valt allemaal wel mee, zolang ik mijn werk kan doen, gaat het goed met me.” Daar was zijn vrouw het helemaal niet mee eens….Nou jullie snappen al, waar het naar toe gaat. Iedere keer als de man probeerde om weer rechtop te lopen bezorgde hem dat zoveel pijn, dat hij maar weer gauw in zijn gebukte positie terugkeerde.Het zag er naar uit, dat hij als een gebochelde man een gehandicapt en eenzaam bestaan zou lijden, want uiteindelijk kon hij zelfs niet meer werken of met wie dan ook in gesprek zijn. Er was een wonder nodig om deze man te genezen.
Toen ik zelf niet meer geloofde dat dit “wonder” werkelijk kon plaatsvinden, moest ik gaan ontdekken, dat God ons kan helpen op de juiste manier met onze zonden om te gaan, maar ik wil eerst lezen uit de Bijbel: Galaten 6:1-10.
Dit stuk uit de Bijbel is pas iets voor me gaan betekenen nadat ik mijn man had gevraagd het huis uit te gaan. Ik kon mijn man niet meer verdragen. De beloften, die nooit nagekomen werden. De leugens die verteld werden. Het onrecht dat mij werd aangedaan. Het gevoel nooit goed genoeg te zijn. De afwijzing. Het was alles gegroeid tot een bepaalde grens. Deze grens noem ik nu: het punt waarop de pijn van het leven groter wordt dan de angst voor de pijn van de waarheid en de verandering die dat met zich meebrengt.
Ieder moet zijn eigen last dragen
Zover hoeft het in jullie leven niet te komen. Maar daarvoor is nodig dat je antwoord krijgt op de vragen die rijzen. Hoe kan ik als vrouw van mijn man duidelijk zeggen, dat hij moet gaan inzien dat er een probleem is in zijn leven, en dat hij daar eerlijk over moet worden? Dat hij het in het licht van God, bij het kruis van Jezus, moet brengen? Want de eerste stap die je als vrouw moet zetten is: sta er op dat hij radicaal met de zonde breekt. En begrens! Ga niet akkoord met smoesjes. Strijd voor de heiligheid van je relatie en je gezin.
Je kunt wel nagaan wat het doet als de vrouw van die man er op zou staan, dat hij opeens rechtop zou gaan staan. Zou hij dit doen? Zou hij dit kunnen?
Ik moest ogen krijgen voor de last van mijn man. Die last was er op gericht ook mij tot zonde te brengen. Het wilde mij bitter maken, het geloof in God tot wankelen brengen en mij er toe dwingen zelf kapot te gaan. Dwingen om ook te gaan manipuleren, omdat aan mijn verlangens niet wordt beantwoord; eisen te stellen, mee te gaan doen, tot zonde te komen. Als de ander gebukt gaat, hoef jij het nog niet te doen! Voor je het weet ben jij verslaafd aan het beschermen en controleren van je partner.
Ik beschrijf de pornoverslaving van mijn man als volgt: hij zette seks op de troon, ik zette hem op de troon. Niet God, maar de problemen werden het centrum van mijn leven. En om daar mee te kunnen stoppen, was het nodig om onder andere de principes van Galaten 6 steeds beter te begrijpen.
In vers 3 staat: als iemand zich verbeeld dat hij iets is… Ik verbeeldde mij dat ik mijn man kon redden, dat ik hem kon veroordelen. Dat alles komt God toe. Maar wat betekende die last nu voor hem? Het is nodig dat mijn man erkende dat hij een last droeg. Hoe kan ik anders meedragen op de manier zoals God het wil? Als de last onze relatie kapot maakt, wordt het leven onverdraaglijk. Er staat hier in de tekst: ieder zal zijn eigen last dragen. Ik, als vrouw van mijn man, ben niet verantwoordelijk voor de last die hij draagt. Hij is zelf verantwoordelijk voor zijn eigen last. Maar wat vraagt God eigenlijk ten aanzien van de lasten die ons terneerdrukken? Psalm 55:23 zegt Leg uw last op de HEER en hij zal u steunen, nooit zal hij dulden dat een rechtvaardige ten val komt. Je zult als man zeggen: “Dat heb ik steeds gedaan: ik heb mijn last op de Heer gelegd, steeds opnieuw." Maar dat staat er niet, er komt achteraan: hij zal niet dulden dat je ten val komt. Het is onmogelijk geworden om weer te vallen, als jij je last op de Heer hebt gelegd. Dat is jullie verantwoordelijkheid, mannen!
In deze tekst staat ook dat ik mijn eigen werken moet toetsen. Wat spreek ik samen af over het computergebruik? Maak ik afspraken met mijn man of ik zijn geschiedenis naga? Ga ik met een afstandsbediening rondlopen of doe ik gewoon samen met mijn man de TV de deur uit? Dus: kies ik voor controle en beheersing over mijn man of doe ik in overleg met mijn man dat weg wat hem tot zonde verleidt? Wat is radicale amputatie voor ons? Amputeren doet eerst veel pijn, maar uiteindelijk geeft het opluchting, en vervolgens een betere invulling van onze tijd samen. Ga ik tegelijkertijd naar bed en maken we daar een gezegend moment van? Samen een stuk uit de Bijbel lezen, samen even nog praten, elkaar zegenen, samen bidden.
Mijn man gaat niet meer later dan ik naar bed, tenzij na gezamenlijk goedvinden. Hij vindt het nu ook veel beter voor zijn gezondheid om op een goede tijd te gaan slapen.
Terecht helpen in een geest van zachtmoedigheid
De tweede stap: Stel grenzen en stel paal en perk aan zondig gedrag… maar ga niet chanteren. Vers 1 en 9: helpt hem terecht in een geest van zachtmoedigheid. Laten we niet moe worden om goed te doen, want als de tijd er is, zullen we oogsten, als we niet verslappen.
- Ik bedenk wat ik zelf nodig hebt. Vers 5: “..ieder zal zijn eigen last dragen”
- Ik bedenk wat mijn grenzen zijn. Vers 7: “wie op de akker van de Geest zaait…”
- Ik bedenk wat het betekent als mijn grenzen niet gerespecteerd worden.
- Ik stel reële consequenties.
Op dit moment begeleid ik een aantal studenten, die van mening zijn dat wij op de aarde zijn om gelukkig te worden of gelukkig gemaakt te worden. Nu heeft God niet ons ongeluk voor ogen, maar dit is niet het doel van ons leven. We stappen vaak ook zo het huwelijk in met de gedachte: mijn man zal mij gelukkig maken. Door onze wedergeboorte zijn we wel volmaakt, maar niet perfect en op onze huwelijksdag gaan twee niet perfecte mensen in een huis wonen. Toch staat hier in vers 1 van Galaten hfdstuk 6: zelfs als iemand op een overtreding betrapt wordt. Dat betekent dat we normaal geen last te dragen hebben, geen zondenlast in ieder geval. Als wedergeboren christen moet het een uitzondering zijn dat we zondigen. Het kan haast niet zo zijn dat we betrapt worden op een zonde. Verslaving is geheel tegengesteld aan de sfeer van Paulus’ en dus ook aan Gods’ uitgangspunten. Kijk wat Jezus zegt in Johannes 10:4,5 'een vreemde herder zullen zij voorzeker niet volgen, doch zij zullen van hem weglopen, omdat zij de stem van de vreemde niet kennen'. Dwangmatig zondig gedrag zou niet moeten voorkomen in de gemeente van de Heer. Dwaalt niet, zegt Paulus, God laat niet met Zich spotten. Hou jezelf niet voor de gek. Wat een mens zaait dat zal hij ook oogsten. Ik zaaide tolerantie en geduld, gebaseerd op angst en gebaseerd op een verkeerde opvatting van wat God zegt. Ik moest leren dat de liefde blij is met de waarheid en niet blij over ongerechtigheid. Mijn vraag aan jou is: Ben jij blij met de waarheid? Ben je blij als alles op tafel komt? Vertel je aan je vrouw dat je gezondigd hebt?
Wat voor houding heb je naar je man, als hij in zonde valt en dat aan je vertelt? Vriendelijk, maar beslist moeten wij, vrouwen, consequenties stellen aan het onrecht dat hij gedaan heeft en grenzen oprichten voor onze veiligheid op financieel en emotioneel gebied en bij (verbaal) geweld ook op sociaal gebied. We moeten onze man confronteren met zijn houding van liefdeloosheid ten opzichte van ons en onze kinderen.
De liefde kwetst niemands gevoel. En ik voelde me vaak meer dan gekwetst. Ik vertelde mijn man wat het met mij doet en vroeg hem hoe hij dit weer in orde ging maken. Ik vroeg ook binnen welke termijn hij het in orde zou maken. Ook op financieel terrein is het nodig dat je man zijn verantwoordelijkheid draagt. Zuivert hij het van zijn gezin geroofde geld niet aan, dan is het wellicht nodig om de financiën te scheiden en maatregelen te nemen met betrekking tot het onderhoud van het gezin. Een van mijn studenten was intussen de kostwinner geworden, terwijl haar man het geld bij de prostituees bracht. Deze man heeft tienduizenden euro’s verspild en van zijn gezin geroofd. Overleggen jullie samen over hoe het geld besteed wordt? Leggen jullie aan elkaar verantwoording af van jullie uitgaven?
Als je man zijn zondelast neerlegt
Als je man zijn zondenlast neerlegt, kan het volgende gebeuren: Je man ervaart opluchting, zelfs blijdschap en vergeving. Hij kan weer rechtop lopen! Hij wil het ook, hij snapt niet waarom hij dit niet eerder heeft gedaan! Jij voelt verdriet, wanhoop, verwarring over liefde, openheid, vergeving. Als vrouw van een verslaafde man voelen we ons er niet toe in staat om ‘hem terecht te helpen in een geest zachtmoedigheid’. We hebben zelf eerst zorg, tijd en aandacht nodig om te kunnen herstellen van de wonden die zijn aangebracht. Omdat er door het geheim al een bepaalde verwijdering is, komt er emotioneel eerst even een nabijheid voor die heel fijn is, maar al snel is het risico dat de afstand alleen maar groter wordt. Je man voelt opluchting, blijdschap en wil opnieuw opbouwen. Jij voelt verdriet, twijfel en vragen. Wil ik wel verder? Kan ik je wel vertrouwen? Wat is er nog meer waarover je gelogen hebt? Daarbij ook schuldgevoelens over eigen falen en boosheid. Er kan een patroon ontstaan waarbij je man een tijdje oog heeft voor jouw gevoelens. Maar gaandeweg vindt hij het moeilijk om steeds weer over het thema te praten en hij gaat het vermijden. Jij wil er wel over praten en je ervaart dat jouw man er niet over wil praten. Hij is verder dan jij. Jij heeft behoefte aan begrip. Hij wil verder.
Een logisch patroon. Maar er zijn verschillende belangen. Wat gaat er nu mis? Jullie zijn bezig met eigen belangen. Het is nodig dat je man als eerste af gaat dalen om naast je in de put te gaan zitten, om samen te kijken naar wat er stuk is gegaan. Pijn gaat niet weg door het te negeren. Wel door accepteren en over spreken. Waar de daad van het schaden al pijnlijk kan zijn, kan de verwijdering na de openheid nog pijnlijker zijn.
Voor mannen is het daarom belangrijk om af te dalen in de put, begrip op te brengen, te luisteren en dat zo vaak als nodig is te doen. Bij ernstige kwetsingen kan het wel een jaar of langer duren. Als mannen dit doen, zullen ze merken dat hun last steeds verder vermindert, dat ze rechtop kunnen gaan lopen, dat ze mee kunnen helpen dragen in de last verdriet en pijn van hun vrouwen.
Mijn lieve zussen: wees open over je pijn, maar hoed je voor bitterheid. Verwijt niet, beschuldig niet, deel je eigen gevoelens met hem. Ik zei: 'ik kan je nooit meer vertrouwen', maar ik had moeten zeggen: 'ik heb weer last van wat er gebeurd is, wil jij me helpen en wil je even naar me luisteren?'. Zo help jij jouw man op de juiste manier begrip voor je op te brengen.
Misschien merk je bij jezelf dat je steeds opnieuw vragen stelt over de zonden van je man. Hiermee probeer je als vrouw te begrijpen wat de verslaving voor je man inhoudt. Want als je het begrijpt dan lijkt het minder erg. Maar dat is toch niet waar. Niets kan de pijn verzachten. Je kunt er wel mee naar elkaar, naar anderen en naar God. En je kunt er voor kiezen er samen met God dwars doorheen te gaan.
Hoe kon ik mijn eigen last van pijn kwijtraken? Ik ging door een proces van pijn en wantrouwen heen. Zoals mijn man radicaal zijn verslaving moest amputeren, zo moest ik door een proces van radicale vergeving heen. Dat ging niet meteen, en ook niet in een keer, maar steeds opnieuw. En toen ik het deed kon ik hem toestaan ook mijn last te helpen dragen en kon mijn hart genezen, ik wenste hem in mijn pijn. Wat een verschil met het moment dat ik hem niet verdragen kon!
Niet vergeven - niet verdragen.
Vergeven - loslaten - samen dragen.
Door te vergeven droeg ik het gebeurde over in de handen van een hogere Rechter. Ik deed wat hier staat: me niet verbeelden dat ik iets ben, wat ik niet ben. Ik ben niet de rechter van mijn man. Ik zag af van wraak. God zal wel doen wat goed is. Vergeven helpt om niet te haten en bitter te worden. En vergeven is een taak. Er staat: laten we niet moe worden goed te doen. Een taak die je meer op Jezus laat lijken. Hij stierf al terwijl wij nog zondaars waren.
Zaai op de akker van de Geest: liefde, blijdschap, vrede, geduld, trouw, zachtmoedigheid, zelfbeheersing, standvastigheid, vast vertrouwen, beslistheid, integriteit, kracht, vriendelijkheid, bereidheid tot overleg, wijsheid, ijver, alertheid, moed en overtuiging en respect voor wie jouw man is in Christus.
Wat als mijn man zijn last niet kwijt wil?
Een onderdeel van de verslavingscyclus is de ontkenning. Je man denkt dat hij controle over zijn leven heeft. De verslaving is soms zelfs ontstaan in een zucht naar controle. Als het voortduurt, vergroot je man ook zijn repertoire van ontkenning of rationaliseren en het vermijden van de waarheid. Dit kan uitmonden in afstomping. Verlies van gevoeligheid. Een teken van steeds verder gaand moreel verval. Gevangenschap in de macht van de lust leidt tot de pijn van de huichelarij. Hij weet wat er mis is, maar laat de waarheid en de uitnodiging tot echte intimiteit links liggen voor zijn eigen gewin. Hij is bezig enorm veel energie te steken in een onecht beeld van zichzelf. Hij wil niet dat het kaartenhuis instort en dat hij op de puinhopen komt zitten. Afwijzing van hulp is een gevolg van het denken dat zijn rug recht is, terwijl hij voorover dubbel geklapt door het leven gaat.
De eis van een vrouw aan haar man om hulp te zoeken, kan een van de consequenties zijn, maar dit kan falen als de man niet ziet dat hij ontmaskerd is. Hij zal dezelfde onechte ik blijven zijn ook in de hulpsituatie, en dus al snel denken dat hij er met een paar kunstgrepen van af is en zijn relatie weer kan voortzetten op de oude manier.
Wat echt nodig is:
- De waarheid over zijn leven, aangezegd door jou, zijn vrienden, zijn broeders, de raad van zijn gemeente, de hele gemeente
- Erkenning van zijn situatie als verslaafde in deze oplopende reeks van druk die op hem wordt uitgeoefend
- Ervaren van de gevolgen als hij zijn gedachten en gedrag niet wil veranderen
Afscheiding van degenen die met hem verbonden zijn in huwelijk en geloof met de belofte dat hij terug mag komen in de relatie en de gemeente als hij zijn zonden radicaal zal afleggen en opnieuw trouw belooft aan God, zijn vrouw en zijn broeders.
Misschien is het in jouw situatie niet nodig om zo ver te gaan dat je tot separatie overgaat. (Scheiden is iets dat voor God een gruwel is en waar een vrouw Bijbels gezien geen initiatief in neemt, maar separatie is nodig om rein te worden en te blijven). God roept in zijn woord steeds op: scheid je af van de zonden, doe de zonde weg uit je leven, leg het kwade af en doe het goede aan. Het is wel nodig dat je man de waarheid aanhoort en de consequenties van zijn gedrag ervaart. Je mag niet voor minder gaan. Je bent het waard dat hij deze zonden aflegt en een nieuw leven begint in intimiteit met jou. Je bent het waard om recht in de ogen gekeken te worden. Je bent het alles waard om de waarheid te horen en betrokken te worden in het samen wegdragen van deze verwoestende last.
Bescherming
Naast leren van het gebeurde is het ook nodig je relatie tegen nieuwe problemen te beschermen. Bouw samen hekken om je leven, je huwelijk. Zwicht niet opnieuw voor de slavernij, waaronder je weer opnieuw gebukt zal gaan. Blijf rechtop in het geloof staan en bouw aan je huwelijk en bouw in je gezin aan de relaties.
Ga bijvoorbeeld geen vriendschappen met het andere geslacht aan. Vermijd drank, vermijd het hebben van geld op zak. Ga samen naar bed en ook tegelijkertijd…
Zorg daarnaast voor belangrijke andere mensen in je leven. Mannen en vrouwen met wie je over jullie situatie praat. Mannen en vrouwen die je regelmatig bevragen op hoe het met je gaat. Die je ondersteunen en voor je bidden. Die je bemoedigen en voor je vechten. Zie deze mensen maar als een soort fysiotherapeut die de spieren in je nek en rug soepel houden en je oefeningen meegeven om sterker te worden in je rug om je levenslast te dragen, zonder zonden en met goede gedachten en daden naar je vrouw en je man.
Jezus zegt: Komt allen tot Mij, die vermoeid en belast zijt, en Ik zal u rust geven, neemt mijn juk op u en leert van Mij, want Ik ben zachtmoedig en nederig van hart, en gij zult rust vinden voor uw zielen, want mijn juk is zacht en mijn last is licht.
Leg je eigen last af en doe die van Hem aan:
Is er een laatste fase in Gods liefde?
Is er een grens aan zijn macht?
Is er een moment dat Hij afwezig is?
Is er iets dat Hij niet draagt?
Is er iemand waarvoor Hij niet zorgt?
Is er een last die Hij niet heeft weggedragen?
Is er een traan die Hij vergeet?
Is er een hart dat Hij niet kent?
Met ogen vol liefde kijkt Hij je aan
Met wijd open armen verwelkomt Hij jou
Hij wacht tot jij jezelf tegen zijn schouders nestelt
om gedragen te worden
Ilona Jacobs - juli 2011
Oproep: Wat ga jij dragen in je huwelijk? Wat draag jij je huwelijk in? Wat draag je er uit? Wat verdraag je niet, wat verdraag je wel? Hoe zet jij je in om je mans of je vrouws moeilijkheden te verdragen. Hoe ga jij je eigen last dragen?
Gebed: Vader, ik dank U dat uw plan een heilsplan is. Wij kunnen worden gered en genezen van onze zonden en onze wonden. U kunt ons huwelijk in ere herstellen. U kunt onze man oprichten en gezond maken in zijn hart en leven. U kunt onze ziel genezen en ons helpen te groeien in vertrouwen op u en in vertrouwen te leven samen met onze man. We kunnen het niet alleen Heer. We hebben u zo hard nodig!! Ik dank U voor uw duidelijke woord over wie wij zijn, hoe we ons het best kunnen gedragen en wie wij zijn zullen. Heer Jezus, door uw striemen is ons genezing geworden. Genees ons land, Heer van deze afschuwelijke zonden van afgoderij. Heilige Geest, ik dank U voor de trouw die U ons schenkt dat wij U Vader, Zoon en Heilige Geest kunnen en mogen aanbidden in ons hart met onze gedachten en in ons handelen, in Jezus’ naam, amen.